Сарынҷылар

Янв 10 2017

Ах пулуттар (Е.Тагира — С.Толмашов)

Сӧстері Елена Тагирани, кӧӧ Сергей Толмашовти

Тигірдегі ағын хустар ах пулуттар,
Ыраххыда чағынна чирзер сірер парчазар.
Парбах ханатарыңны час салғазар
Хырии чох чазыңа учух парчазар.

Ыр хозымы:

Хада мині апарыңар, мин сурынчам.
Ханаттығ хусха айланып мин учухчам, мин учухчам.

Тигіредгі ағын хустар ах пулуттар
Тоозылбас кӧк чазыӌа чирзер сірер парчазар.
Парбах ханатгарыңны час салғазар
Хырии чох кӧк тигірӌе учух парчазар.

Толдырча Сергей Толмашов паза "ХАЙҶЫ" ӧме

By • Елена Тагира, Сарыннар сӧстерi, Толмашов С., Толмашов Сергей. •

Янв 8 2017

Хонгорой (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

Кӧрiнмес чирiм — Хонгорой,
Парбас чирiм — Хонгорой,
Хайда полдың, Хан чирi ?
Хайдар кiрдiң, Пиг чирi ?

Чӱрек кӧрген — Пурунғы чир,
Чӱрек чӧрген — Хырғыс чир,
Хайдар кiрдiң, Хонгорой?
Хайдар чiттiң, Хонгорой ?

Халбаан хынызым — Хырғызым,
Толбаан хынызым — Хырғыс хызы.
Ӱрiлбеен тулуңнар хайда ни ?
Салылбаан сарыннар халған ни ?

Чӱрек кӧрген — Хырғыс хызы,
Чӱрек пiлген — Хыныс чирi.
Хайдар кiрдiң, Хонгорой?
Хайдар чiттiң, Хонгорой ?

Чурт салынмааным — Хонгорой.
Тӧл халбааны — Хонгорой.
Чӱрек хайнааны ла — Хырғызым,
Хыныс халбааны — Хырғыс хызы…

Чӱрек толбаан — Хыныс чирi,
Чахайах-чачахтар — Хырғыс хызы,
Хайдар кiрдiң, Хонгорой?
Хайдар чiттiң, Хонгорой ?

Кӧрiнмес чирiм Хонгорой,
Парбас чирiм Хонгорой,
Хайда полдың, Хан чирi ?
Хайдар кiрдiң, Пиг чирi ?

Чӱрек кӧрген — Пурунғы чир,
Чӱрек чӧрген — Хырғыс чир,
Хайдар кiрдiң, Хонгорой?
Хайдар чiттiң, Хонгорой ?

Хонгорой

By • Боргояков И., Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Уразбаева-Димчикова В. •

Янв 8 2017

Сағай чирiм (В.Марткачаков)

Сӧстерi паза кӧӧ В.Марткачаковти.

Тигiрде чылтыстар чарытчалар айас,
Пӧзiк чарытча аппағас ай.
Пасха сағыс кiрче чӱрекке айастығ —
Ӏстiм толдыр салған минiң сай.

Прай кiрче сағыстар, ирт парған чуртазым,
Аннаңар чӱрегiм ағырча.
Ханаттығ хус чуға учухча сағызым,
Сағай чирiне айланысча,

Хараам алнында чазылар чайылча,
Хара пазымны тан сыйбапча.
Аннаңар ирiк чох тоң iстiм хайылча,
Узы-пас чох тыным тарланча.

Чалаазах азахтығ олғаннардаң хада
Кiчiгде мин чолҷа чӱгӱрҷем.
Аарлығ тус чуртастың минiң халған анда, —
Анда минi тӧрiткен iҷем.

Сағай чирiм

By • Марткачаков В., Марткачаков В., Марткачаков В., Сарыннар сӧстерi •

Янв 7 2017

Анистiң ыры (Св.Чебодаева — Т.Шалгинова)

Сӧстерi С. Чебодаевани, кӧӧ Т.Шалгиновани.

Ибірілче одыҷах, чилнең харбазып,
Ылғаба, хызыӌах, оолнаң чарылызып.

Ніске пӱрлерні харыҷах чабар,
Хайнаан чӱрееңні ирткен тус чазар.

Одыҷах, одыҷаам, чилге пастырба!
Хыс-хызыҷаам, чобалба, ылғаба!

Сарғалған одыҷах часхыда ӧңненер…
Пістің не чуртыбыс алнынзар ла ойлир.

Ылғаба, хызыҷах, оолнаң чарылып,
Чобалба, хызыҷах, часхы килер ле…

Анистiң ыры

By • Давлетова Т., Сарыннар сӧстерi, Чебодаева Св., Шалгинова Т. •

Янв 7 2017

Студенттің ыры (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни
1.
Часхы кӱннер чазыл халды,
Ӱгренізім тоозыл парды.
Амды холда чаӌыным пар,
Прай пілізім ағаа сыңар.
Тӧртер-пистер, ікі-ӱстер
Чаӌынны ээлен чӧргей.
Че минің хыйғам, че минің чӱреем
Чаӌыннаң на полар ба ?…

2.
Ӱгретчілер ӱгреткеннер,
Сӧс тӧстігін таптырғаннар,
Аны пілбин хозымнарны
Сӧс ӧӧніне санаӌам.
Кем ни пілгей хайда сыны?
Чаӌынах ла холымда.
Че минің хыйғам, че минің чӱреем
Чаӌыннаң на полар ба?

3.
Иркін алтаам андар-мындар,
Піліс хапхлаам анаң-мынаң,
Паза кӧрзем халғанӌы саң
Чиит тусха саапча ба, таң.
Пис чыл тузы — піліс тузы,
Чаӌында ла ам халғай.
Че минің чӱреем, че минің хыйғаам
Чаӌыннаң на полар ба?

4.
Иркін астым, хайбағындым,
Алны чуртас амды халды,
Сын ӱгретчі ол ла халар,
Чаӌыннаң тоғыр полар.
Тӧртер-пистер, ікі-ӱстер
Чаӌынны ээлен чӧргей.
Че минің чӱреем, че минің хыйғаам
Чуртастаң на полбас па?..

Студенттiң ыры

By • Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Сибдей Том •

Янв 7 2017

Хырғыс ыры (Сибдей Том — Хырғыс чон)

Сӧстерi Сибдей Томни, кӧӧ хырғыс чонни.
1.
Чол тозыны пурнума сабыл тур,
Арба ойызы тегілекке чызыл тур,
Минің сағызым сырбалғаны
Тағлар кистінде, чазы істінде…

(ыр хозымы)
Ине чирімде чадып халған чоным,
Хара кӱл полып ай чарыхтаң парған.
Адам чирінде хырдырған тӧлім
Хырғыс полып хул кӱзінең осхан.
2.
Харах чазы тобырахха тоолап тур,
Хайнаан хан тамырларны талап тур.
Чӱректің тызын пазын полбассың,
Худай ӱлгӱзін азып полбассың…

(ыр хозымы)
Ай соомӌа изелген тастар —
Чирімге пӱргенген айдас оолларым !
Албан ачиин кӧріп сыдаспаан
Хул чоны ӱчӱн хылыстарын тататпаан…

3.
Алныма чатхан — аллығ чирімнің ӱстӱ,
Хустар табызы часхырғай хайда даа.
Идек-хойнымда ханнығ турсух…
Анда оолғымның пазынмаан чӱреее.

(ыр хозымы)
Сағаа, палам, хылысты туттырғам,
Асхыр артығын алныңа чӧргіскем.
Хырғыс пічиин хыртып-хығыртып,
Чайаанның чолын кӧрерге ӱгреткем…

Хырғыс ыры

By • Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том •

Янв 7 2017

Сыынның ыры (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни

Чікім хайларға чағыннаан чолым
Чорығы хысха аңны тығырбаан.
Чаныма чарбанған тырғахтығны
Чабыра пасчаң мÿÿзiм парох.

Кізі туразына чағыннаан чолым
Кізі палазын ардаттырбаан.
Кöңнімні кöстеен мылтыхтығны
Кöдіріп тастаҷаң кÿзiм парох.

Сыынның ыры

By • Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Сибдей Том •

Янв 7 2017

Ах Пӱӱрнің ыры (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

Хан Тигірдең тӱзер-тӱспес,
Ах сағыс чарир-чарыбас,
Хара пулут килер-килбес, —
Ах пӱӱрлер тӧліне пасхазы чох,
Чазы чалбағына пӧгімі чох,
Тайғалар халына артығы чох.

Таңдади кӱн чарыдар, чарыдар!
Кізі полардаң чӧрер, чӧрер!
Наңмыр килердең чағар, чағар!
Хара-кӱрең чоллығ харсах аң пар,
Чиллерге хабынған ханаттар пар,
Кізілер аймағынаң сарын пар,
Хан Тигірнiң дее чылтызы кӧп…

Ах пӱӱрлер тӧлі ле чалғыс олох,
Чазы чалбағы ла пӧгімі чох,
Тайғалар халына артығы чох.

Хан Тигірдең тӱзер-тӱспес,
Кӧлбең полза толар-толбас,
Ізеб тӱбі тирең-тайыс,
Ах пӱӱрлер тӧлі ле хыйға олох,
Чазы чалбағы ла пӧгімі чох,
Тайғалар халына артығы чох.

Таңдади кӱн чарыдар, чарыдар!
Хараазын ай сығынар, сығынар!
От тамысханы полар, чылыдар!
Ах пӱӱрлер дее пірігер, азынар!
Чилнің дее ханадына харбанар!
Кізілер чӱреене дее кӧрінер!
Хан Тигір дее кӱгӱрт тӱӱрін сабар!

Ах пӱӱлер тӧліне пасхазы чох,
Чазы чалбағына пӧгімі чох,
Тайғалар халына артығы чох…

Хан Тигірдең тӱзер-тӱспес…

Ах пӱӱрнiң ыры

By • Казагашев А., Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Сибдей Том •

Янв 7 2017

Чуртас салғағы (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

1.
Кізее пирілген пір чуртас,
Кізее салылған чалғыс чол,
Чалғыс чолыӌах суғ чіли
Чӱгӱрче, чӱгӱрче, чӱгӱрче.
Чазағ даа чӱгӱргені полза,
Чағын даа чазылғаны парза,
Киртік ойымнар хай парчаң,
Тізектен не парӌаа ӱр нимес !

(ыр хозымы):
Че чуртастың на ағын салғағы
Сынап турча кізі хуйағын.
Тискерли айланӌых тартар,
Чуртас тӱбіне тӱзірер.

2.
Кізее салылған пір ӱлӱс,
Кізі сағынча ол — пір чӱс.
Чалғыс чолыӌах индіре
Чӱгӱртче, чӱгӱртче, чӱгӱртче…
Сас атха осхас тӧӧй пу чуртас.
Хайдағ даа кізідең кӧп сурбас,
Хайхастығ ба, ноо ба чирзер,
Индіре ӱкӱсче, чӱгӱртче…

(ыр хозымы):
Че чуртастыңох ағын салғағы,
Тохтатчадыр кізі хуйағын,
Чалғыс чорығың маңзыратпа,
Чӱгӱртпе, чӱгӱртпе, чӱгӱртпе…

3.
Кізее салылған пар хуйах,
Чуға даа ол полза, пик тайах.
Чалғыс чолыбыс таа чӱгӱрзе,
Часхарча пісті сарын, нооза !
Чуртас салыл парғаны полза,
Чир Чайаанынаң анзы полғай.
Чӱрек ханы тохтабас полза,
Чӱгӱрткей, чӱгӱрткей, чӱгӱрткей…

(ыр хозымы):
Че чуртастың на ағын салғаанда,
Кізі пол полбас сарнабаанда.
Хайдағ даа киртік ойым полза,
Ырлааны — хуйағың, нооза !

Чуртас салғағы

By • Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Сибдей Том •

Янв 7 2017

Тадар школаӌаам (Сибдей Том)

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

Ағбан городым пӱрлерге пӱргенче,
Кӱскӱ сырлары мӧңіс ӧңненче.
Тадар школаӌаам, пазох килдім синзер,
Хара пазымның хыр сазын санап.
Тадар школӌаам, пазох килдім синзер,
Тадар чонымның ӱлӱзін кӧрглеп.

Арғыстарым, ӱгретчілерім,
Килгеннерінең чоохтасхайбыс.
Олған тузы — айланмас тӱстер,
Оңдай полғанда айландыраалар.
Олған тузы — сӧлелбеен хыныстар,
Оңдай полғанда читіреелер.

Тадар школаӌаам — чыртых ыстаннар тузы.
Ӧкіс олғаннар ам чоныбыс кӱзі.
Хынған школӌаам, кӱрленгенім полза,
Чуртас чолына салдыр сал анзын.
Хынған школӌаам махтанғаным полза,
Алны чуртасха салдыр сал анзын.

Ағбан городым пӱрлерге пӱргенче,
Кӱскӱ сырлары мӧңіс ӧңненче.
Хаӌан-да олған-узах улус
Тадар постаңнар пазох изеннесче,
Хаӌан-да олған-узах улус
Ирткен чылларнаң хатап изеннесче.

Тадар школаҷаам

By • Сарыннар сӧстерi, Сибдей Том, Сибдей Том, Сибдей Том •

1 2