Сибдей Том

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни
1.
Часхы кӱннер чазыл халды,
Ӱгренізім тоозыл парды.
Амды холда чаӌыным пар,
Прай пілізім ағаа сыңар.
Тӧртер-пистер, ікі-ӱстер
Чаӌынны ээлен чӧргей.
Че минің хыйғам, че минің чӱреем
Чаӌыннаң на полар ба ?…

2.
Ӱгретчілер ӱгреткеннер,
Сӧс тӧстігін таптырғаннар,
Аны пілбин хозымнарны
Сӧс ӧӧніне санаӌам.
Кем ни пілгей хайда сыны?
Чаӌынах ла холымда.
Че минің хыйғам, че минің чӱреем
Чаӌыннаң на полар ба?

3.
Иркін алтаам андар-мындар,
Піліс хапхлаам анаң-мынаң,
Паза кӧрзем халғанӌы саң
Чиит тусха саапча ба, таң.
Пис чыл тузы — піліс тузы,
Чаӌында ла ам халғай.
Че минің чӱреем, че минің хыйғаам
Чаӌыннаң на полар ба?

4.
Иркін астым, хайбағындым,
Алны чуртас амды халды,
Сын ӱгретчі ол ла халар,
Чаӌыннаң тоғыр полар.
Тӧртер-пистер, ікі-ӱстер
Чаӌынны ээлен чӧргей.
Че минің чӱреем, че минің хыйғаам
Чуртастаң на полбас па?..

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни

Чікім хайларға чағыннаан чолым
Чорығы хысха аңны тығырбаан.
Чаныма чарбанған тырғахтығны
Чабыра пасчаң мÿÿзiм парох.

Кізі туразына чағыннаан чолым
Кізі палазын ардаттырбаан.
Кöңнімні кöстеен мылтыхтығны
Кöдіріп тастаҷаң кÿзiм парох.

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

1.
Кізее пирілген пір чуртас,
Кізее салылған чалғыс чол,
Чалғыс чолыӌах суғ чіли
Чӱгӱрче, чӱгӱрче, чӱгӱрче.
Чазағ даа чӱгӱргені полза,
Чағын даа чазылғаны парза,
Киртік ойымнар хай парчаң,
Тізектен не парӌаа ӱр нимес !

(ыр хозымы):
Че чуртастың на ағын салғағы
Сынап турча кізі хуйағын.
Тискерли айланӌых тартар,
Чуртас тӱбіне тӱзірер.

2.
Кізее салылған пір ӱлӱс,
Кізі сағынча ол — пір чӱс.
Чалғыс чолыӌах индіре
Чӱгӱртче, чӱгӱртче, чӱгӱртче…
Сас атха осхас тӧӧй пу чуртас.
Хайдағ даа кізідең кӧп сурбас,
Хайхастығ ба, ноо ба чирзер,
Индіре ӱкӱсче, чӱгӱртче…

(ыр хозымы):
Че чуртастыңох ағын салғағы,
Тохтатчадыр кізі хуйағын,
Чалғыс чорығың маңзыратпа,
Чӱгӱртпе, чӱгӱртпе, чӱгӱртпе…

3.
Кізее салылған пар хуйах,
Чуға даа ол полза, пик тайах.
Чалғыс чолыбыс таа чӱгӱрзе,
Часхарча пісті сарын, нооза !
Чуртас салыл парғаны полза,
Чир Чайаанынаң анзы полғай.
Чӱрек ханы тохтабас полза,
Чӱгӱрткей, чӱгӱрткей, чӱгӱрткей…

(ыр хозымы):
Че чуртастың на ағын салғаанда,
Кізі пол полбас сарнабаанда.
Хайдағ даа киртік ойым полза,
Ырлааны — хуйағың, нооза !

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни.

Ағбан городым пӱрлерге пӱргенче,
Кӱскӱ сырлары мӧңіс ӧңненче.
Тадар школаӌаам, пазох килдім синзер,
Хара пазымның хыр сазын санап.
Тадар школӌаам, пазох килдім синзер,
Тадар чонымның ӱлӱзін кӧрглеп.

Арғыстарым, ӱгретчілерім,
Килгеннерінең чоохтасхайбыс.
Олған тузы — айланмас тӱстер,
Оңдай полғанда айландыраалар.
Олған тузы — сӧлелбеен хыныстар,
Оңдай полғанда читіреелер.

Тадар школаӌаам — чыртых ыстаннар тузы.
Ӧкіс олғаннар ам чоныбыс кӱзі.
Хынған школӌаам, кӱрленгенім полза,
Чуртас чолына салдыр сал анзын.
Хынған школӌаам махтанғаным полза,
Алны чуртасха салдыр сал анзын.

Ағбан городым пӱрлерге пӱргенче,
Кӱскӱ сырлары мӧңіс ӧңненче.
Хаӌан-да олған-узах улус
Тадар постаңнар пазох изеннесче,
Хаӌан-да олған-узах улус
Ирткен чылларнаң хатап изеннесче.

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Том.
1.
Чарых кӱн алтында пазох тимнеп турлар
Чазағлығ аттарны, кӧлігліг аттарны,
Тигір пӧзиин харап, чуртас чолын санап.
Чыылған чон таптанча, улуғ столны салча,
Ӱлӱкӱн полчатхай, ас-тамах салылғай,
Аймах чон ползын, артых сӧс чайылзын…

(ыр хозымы)
Чуртас хаңаазына чазалчатхан аттар
Чол сығып чӱгӱрӌее — пу чирдең кӧрінмес,
Че аттарны чазаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо ырахха читчең пу аттар?
Че аттарны палғаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо чӱктіг полӌаң ни пу аттар?
2.
Хайдағ даа улуғ той чуртас марии полғай,
Кізілер саназар, чағынын тартынар.
Чазаан адын кӧрер, анынаң махтанар.
Чӱгӱрчең ат полза, сӱрнӱкпеске полғай;
Пазызы пик полза, ойымға сыдасхай.
Кӧлілгені полза, тиңни чорых парғай…

(ыр хозымы)
Чуртас хаңаазына чазалчатхан аттар
Чол сығып чӱгӱрӌее — пу чирдең кӧрінмес,
Че аттарны чазаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо ырахха читчең пу аттар?
Че аттарны палғаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо чӱктіг полӌаң ни пу аттар?
3.
Аазы пар аймах чон азанар, чоохтанар,
Аар чӱктенгені чох тӱрчедең толынар,
Чуртас чорығында артынӌаа хай парчаң…
Чуртас хаңаазы сағам пик полар,
Сайбалбин парӌаа — иптіг чорых-чолдаң,
Артых ӱлӱс тартчаа — ӱгреткеннең полар…

(ыр хозымы)
Чуртас хаңаазына чазалчатхан аттар
Чол сығып чӱгӱрӌее — пу чирдең кӧрінмес,
Че аттарны чазаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо ырахха читчең пу аттар?
Че аттарны палғаан кізі чӱрее кӧйче:
Ноо чӱктіг полӌаң ни пу аттар?

Сӧстерi паза кӧӧ Сибдей Томни

Пурунғы чылларның ирткені —
Ибімнің ізік хыринда:
Кӱргеннер, кӱргеннер кӱргеннер…
Тіріг хан хаҷан-да ізиинең !

Матырлар суулаан пиглерге:
«Пістің чолыбыс – Тигір тӧстерінҷе !
Ниме кирек пос кізілерге ?!
Хылыс хурчан ыырҷыны чаалирға !…»

Че история нымах нимес…
Чуртас чолына соған тӱзер.
Албаннаң на тōлен полбас,
Тис чӧріп чӱрек тее ӧлер.

Пурунғы чылларның ирткені —
Илбек Чазы чирлерін харабыс:
Кӱргеннер, кӱргеннер кӱргеннер…
Піс тее олар чолын пазарбыс.

Че… хайда ни пурунғы хыйғалар ?
Хайда кӧй халған пічіктері ?
Матырлар чӧрген чоллары —
Кӱргеннер, кӱргеннер, кӱргеннер…

Чоным амды хара пас,
Кӱргеннернің ундуп хыйғазын,
Обаа тас – олаңай ла тас !
Кірӧстерге ле чōрче чағын.

Пурунғы чылларның ирткені —
Ибімнің ізік хыринда:
Кӱргеннер, кӱргеннер кӱргеннер…
Тіріг хан хаҷан-да ізиинең !